පාකිස්තානයට චීන මිතුරා අහිමි වෙයි ද?

වරක් කලාපීය භූ දේශපාලනයේ ප්‍රධාන භූමිකාවක් නියෝජනය කළ පකිස්ථානය, ගෝලීය වේදිකාවේ දැඩි ලෙස හුදකලා වී සිටිනවා.

උපායමාර්ගික වැරදි ගණන් බැලීම් සහ අභ්‍යන්තර අස්ථාවරත්වය හේතුවෙන් සලකුණු වූ රටේ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය එහි බාහිර සබඳතාවල සැලකිය යුතු පිරිහීමකට තුඩු දී තිබෙනවා.

මෙම රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික අර්බුදය පාකිස්තානයේ ආර්ථික අනාගතයට සහ උපායමාර්ගික අදාළත්වයට තර්ජනයක් වන අතර ජාතිය ජාත්‍යන්තර හුදකලාව කරා තල්ලු කරමින් සිටිනවා.

පකිස්තානයේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික අභියෝග අතර දැඩි ලෙස පවතින්නේ වඩාත් සමීප මිතුරෙක් වන චීනය සමග සබඳතාවයි.

ආර්ථික කටයුතු අංශයේ බහුවිධ අවබෝධතා ගිවිසුම් (MoUs) සහ චීනය සමඟ ඇති ගිවිසුම් සමාලෝචනය විවිධ ව්‍යාපෘති හරහා ප්‍රමාදයන් සහ කල්දැමීම් මෙම තීරණාත්මක හවුල්කාරීත්වයේ ගැටළු හෙළිදරව් කරනවා.

මෙම පසුබෑම්වලට මූලික වශයෙන් හේතු වී ඇත්තේ පකිස්ථානයේ ආරක්ෂක තත්ත්වය පිළිබඳව චීනයේ ඇති සැකයයි.

ඒ තීරණාත්මක මුලපිරීම් කිහිපයක් දැන් අනතුරේ පවතිනවා.

චීන ජාත්‍යන්තර සංවර්ධන සහයෝගිතා නියෝජිතායතනය (CIDCA) විසින් Khyber Pakhtunkhwa හි බුද්ධි කාර්යාංශයේ කාර්යාල 18ක් වැඩිදියුණු කිරීමේ ශක්‍යතා අධ්‍යයනයක් කල් දමා ඇති අතර චීන කණ්ඩායම් විසින් ශක්‍යතා අධ්‍යයනයන් බලාපොරොත්තුවෙන් යටිතල පහසුකම්, පරිසරය සහ තොරතුරු තාක්ෂණ අංශවල ඩොලර් මිලියන 429ක් වටිනා ව්‍යාපෘති 14ක් ඇනහිට තිබෙනවා.

ඩොලර් මිලියන 641 ක් වටිනා සමාජ-ආර්ථික ඒකාබද්ධ ක්‍රියාකාරී කණ්ඩායම් ව්‍යාපෘතිවල තුන්වන කණ්ඩායම ද CIDCA වෙතින් ප්‍රතිචාරයක් නොමැතිකම හේතුවෙන් ප්‍රමාද වී ඇතැයි සඳහන්.

සාම්ප්‍රදායිකව ශක්තිමත් ද්විපාර්ශ්වික සබඳතාවල සංකේතයක් වන අභ්‍යවකාශ සහයෝගීතාවයේ දී පවා අවිනිශ්චිතාවයේ සලකුණු මතුව තිබෙනවා.

පකිස්ථාන සන්නිවේදන චන්ද්‍රිකාව (PakSat-MM1) සහ පකිස්ථාන අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය සඳහා ණය ගිවිසුම් චීනයේ අපනයන-ආනයන බැංකුව විසින් සලකා බලමින් සිටින අතර පකිස්ථානයේ අස්ථාවර පරිසරයේ ආයෝජනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් චීනයේ වැඩිවන සුපරීක්ෂාකාරී බව ඉස්මතු කරනවා.

විදේශ ආයෝජන සඳහා ආරක්‍ෂිත පරිසරයක් ලබාදීමට නොහැකිවීම නිසා දැනට ක්‍රියාත්මක වන ව්‍යාපෘති අනතුරට ලක්වන අතර අනාගත චීන ආයෝජන රට තුළ සිදු කිරීමටත් බලපෑම් එල්ල වී තිබෙනවා.

මෙම තත්ත්වය පකිස්ථානයේ අභ්‍යන්තර ආරක්ෂක අභියෝග සහ එහි විදේශ සබඳතා මත ඇති දුරදිග යන ප්‍රතිවිපාක ඉස්මතු කරනවා.