දකුණු ආසියානු කලාපයේ පවතින දීර්ඝකාලීන එදිරිවාදිකම වන ඉන්දියාව සහ පාකිස්ථානය අතර ගැටුම, වර්තමානය වන විට චීනයේ ගෝලීය අභිලාෂයන් සහ කලාපීය ස්ථාවරත්වය කෙරෙහි දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරමින් තිබෙනවා.
සාම්ප්රදායිකව පාකිස්ථානයේ සමීපතම මිතුරෙකු ලෙස පෙනී සිටියද, වර්ධනය වන ඉන්දීය ආර්ථිකය සහ වෙනස් වන ගෝලීය දේශපාලන සන්දර්භය තුළ චීනය දැන් සිටින්නේ තීරණාත්මක මෙන්ම අවදානම් සහගත මංසන්ධියකයි.
චීනයේ “එක් තීරයක් – එක් මාවතක්” (BRI) ව්යාපෘතියේ ප්රධානතම අංගය වන්නේ ඩොලර් බිලියන 60කට අධික වටිනාකමකින් යුත් චීන-පාකිස්ථාන ආර්ථික කොරිඩෝව (CPEC) ය.
මෙය චීනයට අරාබි මුහුදට සෘජු ප්රවේශයක් ලබා දෙන අතරම මලක්කා සමුද්ර සන්ධිය මඟ හැර යාමට ඇති කෙටිම මාර්ගයයි.
කෙසේ වෙතත්, පාකිස්ථානය තුළ පවතින දේශපාලන අස්ථාවරත්වය සහ බලුකිස්ථාන බෙදුම්වාදීන්ගේ ප්රහාර හේතුවෙන් මෙම ව්යාපෘතියේ ආරක්ෂාව පිළිබඳව චීනය දැඩි කනස්සල්ලට පත්ව තිබෙනවා.
පාකිස්ථානය සහ ඉන්දියාව අතර ගැටුමක් ඇති වන සෑම අවස්ථාවකම මෙම ආයෝජනවල සුරක්ෂිතභාවය තර්ජනයට ලක් වනවා.
චීනය පාකිස්ථානයට යුධමය සහ මූල්ය සහාය ලබා දුන්නද, ඉන්දියාව යනු චීනයේ විශාලතම වෙළඳ සගයෙක්.
දෙරට අතර දේශසීමා ගැටුම් පැවතියද, ද්විපාර්ශ්වික වෙළඳාම වසරින් වසර වර්ධනය වේ. ඉන්දියාව වැනි දැවැන්ත වෙළඳපොළක් අහිමි කර ගැනීමට චීනය කිසිසේත් කැමති නැහැ.
එමෙන්ම ඉන්දියාව ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ සමීප ආරක්ෂක සබඳතා පැවැත්වීම චීනයට පවතින ප්රධානතම භීතියයි.
ඉන්දියාව සහ පාකිස්ථානය අතර යුද්ධයක් ඇති වුවහොත්, ඉන්දියාව සම්පූර්ණයෙන්ම බටහිර කඳවුර දෙසට තල්ලු වනු ඇති බව චීනය මනාව දනී.
ඉන්දු-පාකිස්ථාන ගැටුමකදී චීනයට පාකිස්ථානය අතහැර දැමිය නොහැක.
මන්දයත් ඉන්දියාවේ බලය පාලනය කිරීමට (Containment) ඇති ප්රධානතම මෙවලම පාකිස්ථානයයි. නමුත් ඒ අතරම, කලාපය තුළ අස්ථාවරත්වයක් ඇති වීමට ඉඩ දීම චීනයේ ආර්ථික අවශ්යතාවලට පටහැනි වේ.
විශේෂයෙන්ම කාශ්මීර අර්බුදය වැනි කරුණුවලදී චීනය මෑතකාලීනව වඩාත් මධ්යස්ථ පිළිවෙතක් අනුගමනය කිරීමට උත්සාහ කරන්නේ ඉන්දියාව කුපිත කිරීම වැළැක්වීමටය.
දකුණු ආසියාව තුළ ඇමරිකානු බලපෑම අවම කිරීම චීනයේ මූලික අරමුණකි.
කෙසේ වෙතත්, ඉන්දු-පාකිස්ථාන ගැටුම හේතුවෙන් ඉන්දියාව “QUAD” වැනි සන්ධාන හරහා ඇමරිකාව, ජපානය සහ ඕස්ට්රේලියාව සමඟ සමීප වෙමින් සිටී.
මෙය චීනයට උපායමාර්ගිකව අවාසිදායක තත්ත්වයකි.
චීනයට අවශ්ය වන්නේ ඉන්දියාව සහ පාකිස්ථානය අතර පාලනය කළ හැකි මට්ටමේ නොසන්සුන්තාවක් පවත්වා ගනිමින්, දෙරටම තමන් මත යැපෙන තත්ත්වයක් නිර්මාණය කර ගැනීමටය.
ඉදිරියේදී දකුණු ආසියාවේ බල තුලනය චීනයට තවදුරටත් අභියෝගාත්මක වනු ඇත.
පාකිස්ථානයේ ආර්ථිකය කඩාවැටීම වැළැක්වීමට මූල්ය ආධාර ලබා දෙන අතරම, ඉන්දියාවේ ආර්ථික නැගී සිටීම හමුවේ සිය ආධිපත්යය රැක ගැනීමට චීනයට සිදු වනවා.
මෙම අර්බුදය විසඳා ගැනීමට නම් චීනයට සාම්ප්රදායික මිත්රත්වයෙන් ඔබ්බට ගිය, වඩාත් නම්යශීලී සහ ප්රායෝගික රාජ්ය තාන්ත්රික පිළිවෙතක් අනුගමනය කිරීමට සිදු වනු ඇත. දකුණු ආසියාවේ සාමය පවතින්නේ ද චීනයේ ආර්ථික අනාගතය මත බව මේ අනුව පැහැදිලි වනවා.
