චීනයෙන් ණය ගත් ලාඕසයටත් ශ්‍රී ලංකාවේ ඉරණම අත්වෙයි ද?

චීනයෙන් අධික ණය ගැනීම් හේතුවෙන් ලාඕසය දැඩි මූල්‍ය අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටින අතර, එහි ආර්ථික ස්වෛරීභාවය සහ අනාගත ස්ථාවරත්වය පිළිබඳ කනස්සල්ල ඇති කර තිබෙනවා.

චීනයේ විස්තීරණ තීරය සහ මාර්ග මුලපිරීමේ (BRI) කොටසක් වන මෙම ණය චීනයේ කොල්ලකාරී කොන්දේසි සහ තිරසාරභාවය නොමැතිකම හේතුවෙන් විවේචනයට ලක් වනවා.

ලාඕසයේ චීන ආයෝජන අතර වේලි, දුම්රිය ස්ථාන, ජල විදුලි බලාගාර, හෝටල් සහ නේවාසික සංකීර්ණ ඇතුළු විශාල යටිතල පහසුකම් ව්‍යාපෘති අයත්.

මෙම වර්ධනයන් තිබියදීත්, ව්‍යාපෘති මූලික වශයෙන් පාලනය කරනු ලබන්නේ චීන ආයතන විසිනුයි.

Moody’s Investors Service හි උප සභාපති අනුෂ්කා ෂා පවසන පරිදි, 2022 දී ඩොලර් මිලියන 507 සිට 2023 දී ඩොලර් මිලියන 950 දක්වා බාහිර රාජ්‍ය ණය සේවා පිරිවැය ඉහළ යාමත් සමඟ, ලාඕසය ණය පැහැර හැරීමේ අවධානමකට වැටී තිබෙනවා.

මෙය රටේ මූල්‍ය හා දේශපාලන අර්බුද දෙකම උග්‍ර කර ඇතැයි එරට මාධ්‍ය වාර්තා කරනවා.

ලෝක බැංකුව සහ ජපාන ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතා නියෝජිතායතනය (JICA) වැනි ජාත්‍යන්තර නියෝජිතායතනවල 1% අනුපාත හා සසඳන විට චීන ණය ලාඕසයේ මුළු බාහිර ණයවලින් අඩක් වන අතර බොහෝ විට 4% ක පොලී අනුපාතයක් යටතේ එම ණය ලබා ගෙන ඇතැයි සඳහන්.

ලාඕසියානුවන් චීනයේ ආර්ථික බලපෑම ගැන වඩ වඩාත් සුපරීක්ෂාකාරී වන අතර, එක්සත් ජනපදය සමඟ ශක්තිමත් සබඳතා සඳහා වැඩි කැමැත්තක් දක්වනවා.

AidData හි විධායක අධ්‍යක්ෂ බ්‍රැඩ්ලි පාර්ක්ස් පවසන පරිදි, චීනයට ණය ඩොලර් බිලියන 10.9 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, “සැඟවුණු” රාජ්‍ය ණය සමග මෙම අගය දළ වශයෙන් ඩොලර් බිලියන 17 හෝ ලාඕසයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 88.9% දක්වා ඉහළ වන ඇති බවයි.

BRI ප්‍රමුඛ ප්‍රවාහන ව්‍යාපෘති හරහා චීනය ලාඕසයේ ඛනිජ සම්පත් වෙත ප්‍රවේශය ලබාගෙන ඇතත්, ලාඕසයට අපේක්ෂිත ප්‍රතිලාභ පැහැදිලි නැහැ.

කොවිඩ්-19 වසංගතය අග්නිදිග ආසියාවේ දෙවන දුප්පත්ම රටෙහි ආර්ථික පසුබෑම තවදුරටත් උග්‍ර කර ඇති අතර ණය ආපසු ගෙවීමේ බර අර්බුදය ගැඹුරු කරනවා.