ශ්‍රී ලංකාව සිය විස්තීරණ අරමුදල් පහසුකම් (EFF) වැඩසටහනේ හත්වන සමාලෝචනය සම්බන්ධයෙන් ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) සමඟ කාර්ය මණ්ඩල මට්ටමේ එකඟතාවකට එළඹ ඇති අතර, එමගින් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 345ක නව මුදල් වාරිකයක් ලබා ගැනීමට මඟ පෑදී තිබෙනවා.
මේ අතර, මැද පෙරදිග පවතින ගැටුම් හේතුවෙන් බලශක්ති වෙළඳපොළට තවදුරටත් බලපෑම් එල්ල වුවහොත්, දේශීය ඉන්ධන මිල ගණන් ගෝලීය වෙළඳපොළ වෙනස්කම්වලට අනුකූලව අඛණ්ඩව සකස් විය යුතු බව ද IMF අවධාරණය කර තිබෙනවා.
රටේ සිව්වසරක ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩසටහනේ හත්වන සමාලෝචනය සහ 2026 වසර සඳහා වන ‘IV වැනි වගන්තිය යටතේ සිදු කෙරෙන උපදේශන ක්‍රියාවලිය’ (Article IV Consultation) පිළිබඳ සාකච්ඡා සාර්ථකව අවසන් කළ බව IMF නිවේදනය කළේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම එකඟතාව ක්‍රියාත්මක වීම සඳහා IMF විධායක මණ්ඩලයේ අනුමැතිය තවදුරටත් අවශ්‍ය වනවා.
මැද පෙරදිග පවතින දිගුකාලීන ආතතීන් සහ ගැටුම් ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීමේ ක්‍රියාවලියට සැලකිය යුතු අවදානම් ඇති කළ හැකි බව පෙන්වා දුන් IMF, බලශක්ති මිල ගණන් පිරිවැය ආවරණය වන මට්ටමක පවත්වාගෙන යාමේ වැදගත්කම ද අවධාරණය කළා.
හොඳින් සැලසුම් කළ සහ නිශ්චිත කාලසීමාවකට යටත් සහන ක්‍රියාමාර්ග හරහා අවදානමට ලක්විය හැකි කණ්ඩායම් වෙත ඉලක්කගත සහාය ලබා දීම සහතික කරන අතරම, දේශීය ඉන්ධන මිල ගණන් ජාත්‍යන්තර මිල ගණන්වලට අනුකූලව වෙනස් වීමට රජය ඉඩ දිය යුතු බව ද එමගින් සඳහන් කෙරුණා.
විධායක මණ්ඩලයේ අනුමැතිය ලැබීමෙන් පසු, ශ්‍රී ලංකාවට SDR මිලියන 254ක (ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 345කට ආසන්න) මුදලක් ලබා ගැනීමට අවස්ථාව හිමිවනවා.
IMF පවසන පරිදි, විධායක මණ්ඩලයේ සමාලෝචනය ප්‍රධාන කොන්දේසි දෙකක් මත රඳා පවතිනු ඇත: එනම්, වැඩසටහනේ අරමුණුවලට අනුකූලව මුදල් අමාත්‍යවරයා විසින් 2027 අයවැය පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීම සහ මූල්‍යකරණ සහතික කිරීම් පිළිබඳ සමාලෝචනය සාර්ථකව අවසන් කිරීමයි.
මෙම මූල්‍යකරණ සහතික කිරීම් සමාලෝචනයට බහුපාර්ශ්වික හවුල්කරුවන්ගේ සහාය තහවුරු කිරීම සහ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ප්‍රගතිය ඇගයීම ඇතුළත් වනවා.
දේශීය හා ගෝලීය වශයෙන් එල්ල වූ අභියෝග රැසක් මධ්‍යයේ වුවද ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය කැපී පෙනෙන ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවක් පෙන්නුම් කර ඇති බවයි IMF සඳහන් කළේ.
2026 වසරේ දෙවන කාර්තුවේදී ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් සියයට 4.2කින් වර්ධනය වූ අතර, ඒ අනුව අඛණ්ඩව කාර්තු එකොළහක් පුරා ආර්ථික වර්ධනයක් වාර්තා වී තිබෙනවා.
සැප්තැම්බර් මාසයේදී උද්ධමනය වාර්ෂිකව සියයට 8ක තනි ඉලක්කමක පැවති අතර, 2026 අගෝස්තු අවසානය වන විට දළ නිල සංචිත ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 6.9 දක්වා ඉහළ ගියා.
බැංකු හොඳින් ප්‍රාග්ධනීකරණය වී ලාභදායීව පවතින බවත්, වසරේ පළමු භාගය තුළ මූල්‍ය කාර්ය සාධනය ශක්තිමත් බවත්, රටේ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ක්‍රියාවලිය බොහෝ දුරට සම්පූර්ණ බවත් අරමුදල අවධාරණය කරනවා.
මෙම වාසි තිබියදීත්, සැලකිය යුතු පසුබෑමේ අවදානම් පවතින බව IMF අනතුරු අඟවනු ලැබුවා.
මැද පෙරදිග ගැටුමේ කාලසීමාව සහ තීව්‍රතාවය වටා ඇති අවිනිශ්චිතතාවයට අමතරව, අවදානම් ගෝලීය වෙළඳ ප්‍රතිපත්ති වර්ධනයන්ගෙන් සහ එල් නිනෝ ආශ්‍රිත කාලගුණික තත්ත්වයන්ගේ විභව බලපෑමෙන් ද පැන නඟිනවා.
එවැනි පරිසරයක සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වය පවත්වා ගැනීම සඳහා විනයගරුක ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනය සහ ප්‍රතිසංස්කරණ පියවර අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක කිරීම අවශ්‍ය බව IMF අවධාරණය කළේ.
මැද පෙරදිග ගැටුම ශක්තිමත් උද්ධමනකාරී පීඩනයක් ඇති කළහොත්, උද්ධමන අපේක්ෂාවන් මුල් බැස ගැනීම වැළැක්වීම සඳහා මුදල් ප්‍රතිපත්තිය දැඩි කිරීමට බලධාරීන් සූදානම් විය යුතු බව එහි තවදුරටත් සඳහන් වුණා.
බදු එකතු කිරීම ශක්තිමත් කිරීම, බදු ක්‍රමයේ කාර්යක්ෂමතාව සහ සාධාරණත්වය වැඩිදියුණු කිරීම සහ ආයෝජකයින් සඳහා වැඩි නිශ්චිතභාවයක් ලබා දීම සඳහා මධ්‍ය කාලීන ආදායම් උපාය මාර්ගයක් සංවර්ධනය කිරීම ඇතුළුව එහි පුළුල් ප්‍රතිසංස්කරණ න්‍යාය පත්‍රයට කැපවී සිටින ලෙස අරමුදල ශ්‍රී ලංකාවෙන් තවදුරටත් ඉල්ලා සිටියා.
රාජ්‍ය ආයෝජන කළමනාකරණය ශක්තිමත් කිරීම, ප්‍රාග්ධන වියදම් ව්‍යාපෘතිවලට බලපාන බාධක ඉවත් කිරීම සහ දිට්වා සුළි කුණාටුවට සම්බන්ධ ප්‍රතිසාධන සහ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු වේගවත් කිරීම සඳහා අඛණ්ඩ උත්සාහයන් ද IMF දිරිමත් කළා.
අරමුදල විසින් හඳුනාගත් අනෙකුත් ප්‍රමුඛතා අතරට බාහිර කම්පන අවශෝෂණය කර ගැනීමට සහ සංචිත ගොඩනැගීමට විනිමය අනුපාත නම්‍යශීලීභාවය පවත්වා ගැනීම, රටේ දූෂණ විරෝධී රාමුව ආරක්ෂා කිරීම, වෙළඳාම ලිහිල් කිරීම, ව්‍යාපාර සහ කම්කරු රෙගුලාසි නවීකරණය කිරීම, මූල්‍ය සඳහා ප්‍රවේශය පුළුල් කිරීම, ඩිජිටල් පොදු යටිතල පහසුකම් දියුණු කිරීම සහ ප්‍රධාන යටිතල පහසුකම් හිඩැස් ආමන්ත්‍රණය කිරීම ඇතුළත් වුණා.
