චීනයේ එක් තීරයක් – එක් මාවතක් මුලපිරීම යටතේ ඇති ව්යාපෘති මගින් අපේක්ෂා කර ඇත්තේ දකුණු ආසියාව පුරා මිලිටරි, ආර්ථික සහ දේශපාලන ආධිපත්යය ගොඩනැගීම බවට විෂය පිළිබඳ ප්රවීණයන්ගෙන් චෝදනා එල්ල වනවා.
“දකුණු ආසියාව තුළ චීනයේ වර්ධනය වෙමින් පවතින ආක්රමණකාරී පිළිවෙත” මැයෙන් ලන්ඩන් පදනම් කරගත් රාජ්ය නොවන සංවිධානයක් වන ප්රජාතන්ත්රවාදී සංසදය විසින් සංවිධාන කරන ලද උත්සවයකදී විශේෂඥයින් මේ පිළිබඳ අදහස් පළ කර තිබුණා.
දකුණු ආසියාවට අයත් රටවල් අටටම මෙන් චීනයේ වැඩෙන ආක්රමණයෙන් බලපෑම් එල්ල වී ඇත්තේ චීනය සමග එක්ව ක්රියාත්මක කර ඇති සහයෝගීතා වැඩසටහන් හේතුවෙන්. එවැනි වැඩසටහන් වලට උදාහරණ ලෙස චීන-පකිස්තාන ආර්ථික කොරිඩෝව,බංග්ලාදේශ-චීන-ඉන්දු-මියන්මාර ආර්ථික කොරිඩෝව , අන්තර් හිමාල කොරිඩෝව සහ 21 වන සියවසේ සමුද්ර සේද මාවත යටතේ බංග්ලාදේශය, ශ්රී ලංකාව සහ මාලදිවයින සමඟ ඇතිකර ගෙන තිබෙන සහයෝගීතා පෙන්විය හැකියි.
කෙසේ වෙතත්, කලාපය පුරා මිලිටරි, ආර්ථික සහ දේශපාලන ආධිපත්යය ගොඩනැගීම අරමුණු කරගත් ප්රතිපත්ති අනුගමනය කරන බැවින්, දකුණු ආසියාවේ බල තුලනය පිළිබඳ ඕනෑම ගණනය කිරීමකදී ආධිපත්යය දරන්නේ ඉන්දියාව සහ චීනය අතර සම්බන්ධතාව බවට මත පළ වනවා. ඉස්ලාමාබාද්හි Quaid-i-Azam විශ්ව විද්යාලයේ සහකාර මහාචාර්යවරියක වන Panellist Sadia Sulaiman, චීන-පකිස්තාන ආර්ථික කොරිඩෝ ව්යාපෘතිය ඇෆ්ගනිස්ථානය දක්වා ව්යාප්ත කිරීමේ උත්සාහයන් පිළිබඳ අදහස් දක්වා තිබුණා. සියලුම පාර්ශ්වකරුවන්ට ඇති විය හැකි ප්රතිලාභ සහ අභියෝග යන දෙකම තක්සේරු කළ ඇය පෙන්වා දුන්නේ ව්යාපෘතිය මගින් පකිස්ථානයේ ජනතාව සඳහා විවිධ ආර්ථික, සෞඛ්ය සහ අධ්යාපන අවස්ථා ලබා දීමට මුලදී අපේක්ෂා කළද අද එය පකිස්ථානයේ ණය නැවත සකස් කිරීමට චීනය දක්වන අකමැත්ත මෙන්ම ඇෆ්ගනිස්ථානයේ සිවිල් යුද්ධයේ අපේක්ෂාවන් හේතුවෙන් ප්රමාදයන්ගෙන් පිරී ඇති බවයි.
ව්යාපෘතිය ව්යාප්ත කිරීම ඇෆ්ගනිස්ථානයට යහපත් විය හැකි නමුත්, එය ප්රධාන අභියෝග හතරකට මුහුණ දී තිබෙනවා. එනම් රටේ සහ කලාපයේ සංකීර්ණ භූ දේශපාලනික වාතාවරණය, නොයෙකුත් ද්විපාර්ශ්වික සහ බහුපාර්ශ්වික ආතතීන් අවිශ්වාසය අවුස්සන අතර එම නිසා රාජ්යයන් අතර වැඩි සම්බන්ධතා වැළැක්වීම සහ ඇෆ්ගනිස්ථානය තුළ පවතින දේශීය අස්ථාවරත්වය ආදී කරුණුයි.
කෙසේ වෙතත්, ඉහත කී අභියෝග හමුවේ ව්යාපෘතිය කෙසේ දිග හැරේ දැයි තවමත් දැකගත නොහැකි බව ඇය නිගමනය කළා.
චීනයේ යටිතල පහසුකම් රාජ්ය තාන්ත්රිකත්වය සහ ශ්රී ලංකාව තුළ වර්ධනය වන බලපෑම වොෂින්ටන් ඩීසී හි මිලේනියම් ව්යාපෘතියේ දකුණු ආසියානු දුරදක්නා ජාලයේ ජ්යෙෂ්ඨ සාමාජිකයෙකු සහ විධායක අධ්යක්ෂවරයෙකු වන අසංග අබේගුණසේකරගේ ද අවධානයට යොමු වුණා. ශ්රී ලංකාවේ පවතින දේශපාලන හා ආර්ථික අර්බුදයට බීජිනයේ මැදිහත්වීමේ ප්රමාණය ගැන ඔහු පෙන්වා දුන්නේ, චීනය පමණක් නොව, ප්රධාන සාධක තුනක් ගැන අවධානය යොමු කරමින්. හම්බන්තොට වරාය වැනි තිරසාර නොවන ව්යාපෘති, ඉහළ පොලී අනුපාත යටතේ විශාල චීන ණය ආපසු ගෙවීමට ආදායමක් නොමැතිවීම; දේශපාලන ප්රභූන් අල්ලා ගැනීමට උපකාරී වන ක්රියාවලීන්ගේ අවිධිමත් බව සැලකිල්ලට ගෙන නිසි අධීක්ෂණයක් නොමැති වීම; සහ ශ්රී ලංකාවේ දූෂිත දේශපාලන පක්ෂ සඳහා අරමුදල් සැපයීම මෙන්ම මිලිටරි සහ ආරක්ෂක ආධාර සහ දෙරටේ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සම්බන්ධයෙන් අන්යෝන්ය සහයෝගය ඇතුළු කරුණු යටතේ ශ්රී ලංකාව චීනයේ ‘උපායමාර්ගික උගුල’ට හසුව තිබෙන බව ඔහුගේ අදහසයි. ඒ අනුව වසර දෙකකටත් අඩු කාලයකදී, ශ්රී ලංකාව ප්රජාතන්ත්රවාදී රාමුවේ සිට අත්තනෝමතික ආකෘතියකට මාරු වී තිබෙන බව ඔහු පෙන්වා දෙනවා.
ශ්රී ලංකාව, නේපාලය සහ පකිස්ථානය වැනි ජාතීන් චීනයේ ෂින්ජියැන්ග් ප්රතිපත්ති, හොංකොං ජාතික ආරක්ෂක නීති, දකුණු චීන මුහුද සම්බන්ධයෙන් එහි ස්ථාවරය යනාදිය සම්බන්ධයෙන් චීනයට සහාය දෙන ආකාරය හෝ ඔවුන් මත යැපීම හෝ ණයගැති බැවින් මධ්යස්ථව සිටින ආකාරය ද අබේගුණසේකර මහතා ආමන්ත්රණය කළා.
