අගෝස්තු 5 වැනිදා අගමැතිනි ෂෙයික් හසීනා ඉල්ලා අස්වීමෙන් පසු ආගමික සහ වාර්ගික සුළු ජාතීන්ට එරෙහි ප්රචණ්ඩත්වය ඉහළ යාමත් සමඟ බංග්ලාදේශය බරපතළ මානුෂීය අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටිනවා.
පුළුල් ව පැතිරුණු විරෝධතා මධ්යයේ හසීනාගේ ආණ්ඩුව බිඳ වැටීම, මුස්ලිම් බහුතරයක් සිටින ජාතියේ වාර්ගික සහජීවනය සහ ලෞකික ප්රජාතන්ත්රවාදය පෝෂණය කිරීමේ දශක ගණනාවක ප්රගතිය අනතුරේ හෙළමින්, රටේ හින්දු, බෞද්ධ සහ ක්රිස්තියානි ප්රජාවන් ඉලක්ක කර ගනිමින් ප්රහාර රැල්ලක් මුදා හැරුණා.
ප්රමුඛ සුළුතර අයිතිවාසිකම් සංවිධානවල වාර්තාවලට අනුව, හසීනාගේ නික්ම යාමෙන් පසු සතිය තුළ දිස්ත්රික්ක 52 පුරා සුළු ජාතීන්ට එරෙහි හිංසා පීඩා සිදුවීම් 205ක් ලේඛනගත කර තිබෙනවා.
බංග්ලාදේශ හින්දු බෞද්ධ ක්රිස්තියානි එකමුතු කවුන්සිලය විසින් අන්තර්වාර ආණ්ඩුවක ප්රධානියා ලෙස මෑතක දී දිවුරුම් දුන් නොබෙල් ත්යාගලාභී මුහම්මද් යුනුස් වෙත විවෘත ලිපියක් මගින් මෙම භයානක සංඛ්යා හෙළිදරව් කරනු ලැබුවා.
හින්දු කෝවිල්, නිවාස සහ ව්යාපාරික ස්ථාන විනාශ කර කොල්ලකා ඇති අතර කාන්තාවන් ප්රචණ්ඩත්වය ගොදුරු වී තිබෙනවා.
අවම වශයෙන් හසීනාගේ අවාමි ලීග් පක්ෂයට සම්බන්ධ හින්දු නායකයින් දෙදෙනෙකුවත් මරා දමා ඇතැයි සඳහන්.
මතභේදාත්මක රැකියා කෝටා ක්රමයකට එරෙහි විරෝධතා උත්සන්න වීම ආරම්භ වූ ජූලි මැද සිට නොසන්සුන්තාවයෙන් මියගිය මුළු සංඛ්යාව 560ක්. එක්සත් කවුන්සිලයේ සභාපති නිර්මාල් රොසාරියෝ සුළුතර ප්රජාවන් මුහුණ දෙන දරුණු තත්වයන් විස්තර කළේ: “අපගේ ජීවිත විනාශකාරී තත්ත්වයක පවතින නිසා අපි ආරක්ෂාව පතමු.
අපි අපේ ගෙවල් දොරවල් කෝවිල් රැකගෙන රෑට අවදියෙන් ඉන්නවා. මම මේ වගේ දෙයක් මගේ ජීවිතයේ කවදාවත් දැකලා නැහැ. ” භීතියේ සහ අනාරක්ෂිත භාවයේ වාතාවරණය, ආරක්ෂාව සහ වාර්ගික සංහිඳියාව යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා ආන්ඩුවට ක්රියාමාර්ග ගන්නැයි බල කරමින්, ඩකා සහ චිතගොං වැනි ප්රධාන නගරවල විරෝධතා රැලි පැවැත්වීමට දහස් ගණන් සුලුතරයන් පොළඹවා තිබෙනවා…”
බංග්ලාදේශයේ ජනගහනයෙන් 8% ක් පමණ වන හින්දු ජාතිකයින්ට එරෙහි ප්රහාරවල ඉලක්කගත ස්වභාවය විශේෂයෙන් සැලකිල්ලට ලක් කළ යුතුයි.
ඓතිහාසික වශයෙන්, හින්දු සුළුතරය දැඩි ඉස්ලාමීය ප්රජාව ඇතුළත් විරුද්ධ පක්ෂයට එරෙහිව ෂෙයික් හසීනාගේ අවාමි ලීග් පක්ෂයට සහාය දක්වා තිබෙනවා.
හසීනාගේ හදිසි නික්ම යාමෙන් ඇති වූ බල රික්තය තුළ මෙම දේශපාලන පෙළගැස්ම ඔවුන්ව අවදානමට ලක් කර ඇති බව පෙන්නුම් කරනවා.
මුහම්මද් යුනුස්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් අන්තර්වාර රජය නීතිය හා සාමය කඩිනමින් යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට සහ අවදානමට ලක්විය හැකි ප්රජාවන් ආරක්ෂා කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඉහළ යන පීඩනයකට මුහුණ දී සිටිනවා.
යූනුස් මෙම ප්රහාර “නීච” ලෙස හෙළා දැක ඇති අතර හින්දු, ක්රිස්තියානි සහ බෞද්ධ පවුල් ආරක්ෂා කිරීමට උපකාර කරන ලෙස ශිෂ්ය විරෝධතාකරුවන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියා.
කෙසේ වෙතත්, ප්රචණ්ඩත්වය මැඩලීමට සහ අපරාධකරුවන්ට වගවීම සඳහා නිශ්චිත ක්රියාමාර්ගයක් ක්රියාත්මක වීම තවදුරටත් ප්රමාද වී තිබෙනවා.
මෙම තත්ත්වය ජාත්යන්තර හෙලාදැකීමට ලක්ව ඇති අතර මැදිහත් වන ලෙස අන්තර්වාර ආණ්ඩුවට ලෝකය බල කරනවා.
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය වාර්ගික හා ආගමික අභිප්රේරිත ප්රහාරවලට එරෙහිව අදහස් පළ කර ඇති අතර, එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස්ගේ ප්රකාශක ෆර්හාන් හක් ප්රකාශ කළේ, “අපි ඕනෑම වාර්ගිකව පදනම් වූ ප්රහාර හෝ වාර්ගිකව පදනම් වූ ප්රචණ්ඩත්වයට උසිගැන්වීම්වලට එරෙහිව නැගී සිටිමු.” යනුවෙන්.
ඉන්දීය සම්භවයක් ඇති ඇමරිකානු නීති සම්පාදකයින් එක්සත් ජනපද රාජ්ය ලේකම් ඇන්ටනි බ්ලින්කන් වෙත ඉල්ලීමක් කර ඇත්තේ සුළු ජාතීන්ට හිංසා කිරීම නැවැත්වීමට බංග්ලාදේශ රජයට බලපෑම් කරන ලෙසයි.
වාර්ගික ප්රචණ්ඩත්වයේ ඉතිහාසය ජය ගැනීම සඳහා මෑත දශක කිහිපය තුළ සැලකිය යුතු ප්රගතියක් ලබා ඇති රටකට සුළු ජාතීන්ට එරෙහි ප්රහාර භයානක පසුබෑමක් නියෝජනය කරනවා.
බංග්ලාදේශයේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව, ආගමික සංස්ථාව රාජ්යයෙන් වෙන් කර තැබීම පදනම් මූලධර්මයක් ලෙස ඇතුළත් කර ඇති අතර, ආගමික ඉවසීම ප්රවර්ධනය කිරීමට සහ සුළුතර අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමට රජයන් කටයුතු කර තිබෙනවා.
වර්තමාන ප්රචණ්ඩත්වයේ රැල්ල තුළ මෙම ප්රගතිය ඛාදනය කිරීමටත් පැරණි තුවාල නැවත අලුත් කිරීමේත් අවදානමක් පවතිනවා
විශේෂයෙන් සැලකිලිමත් විය යුත්තේ ප්රචණ්ඩත්වය තවදුරටත් පාලනයෙන් මිදීමට හෝ මුල් බැස ගැනීමට ඇති හැකියාවයි.
බංග්ලාදේශය මීට පෙර දිග්ගැස්සුණු වාර්ගික ගැටුම්වල කාල පරිච්ඡේද අත්විඳ තිබෙනවා.
විශේෂයෙන් 1971 නිදහස සඳහා වූ යුද්ධයයි.
ආතතීන් උත්සන්න කිරීමට සහ අවදානමට ලක්විය හැකි කණ්ඩායම් ආරක්ෂා කිරීමට දරන ප්රයත්නයන්ට සහයෝගය දැක්වීමේ දී ජාත්යන්තර ප්රජාව සුපරීක්ෂාකාරීව සහ ක්රියාශීලීව සිටිය යුතු වනවා.
ස්ථාවරත්වය සහ වාර්ගික සහජීවනය ප්රතිෂ්ඨාපනය කිරීමේ දැවැන්ත කාර්යයකට අන්තර්වාර රජය මුහුණ දෙනවා.
සුළුතර ප්රජාවන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ආරක්ෂක හමුදා යෙදවීම, ප්රහාරවලට වගකිවයුත්තන්ට කඩිනමින් විමර්ශනය කිරීම සහ නඩු පැවරීම, පවතින දුක්ගැනවිලි විසඳීමට සහ ප්රතිසන්ධානය ප්රවර්ධනය කිරීමට ජාතික සංවාදයක් ආරම්භ කිරීම ක්ෂණික ප්රමුඛතාවලට ඇතුළත් විය යුතුයි.
ඉවසීම සහ අන්තර් ආගමික අවබෝධය ප්රවර්ධනය කිරීම සඳහා වන අධ්යාපනික මුලපිරීම් තීරණාත්මක වනු ඇති.
මෑත කාලීන විරෝධතාවල දී ප්රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ රටේ ප්රබෝධමත් සිවිල් සමාජය සහ ශිෂ්ය ව්යාපාර නිසි ලෙස සම්බන්ධ වන්නේ නම් වාර්ගික සහජීවනය සඳහා ප්රබල හඬක් විය හැකියි.
මෙම අර්බුදය හරහා බංග්ලාදේශයට සහාය වීම සඳහා ජාත්යන්තර ප්රජාවට ද වැදගත් කාර්යභාරයක් තිබෙනවා.
සුළු ජාතීන් ආරක්ෂා කිරීමට සහ මානව හිමිකම් ආරක්ෂා කිරීමට අන්තර්වාර රජයට රාජ්ය තාන්ත්රික බලපෑම් අත්යවශ්ය වනවා.
ප්රචණ්ඩත්වය නිසා අවතැන් වූ හෝ බලපෑමට ලක් වූ අයට උපකාර කිරීමට මානුෂීය ආධාර අවශ්ය විය හැකියි.
ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් නිරීක්ෂකයින්ට අපයෝජනයන් ලේඛනගත කිරීමට සහ වගවීමේ ප්රයත්නයන්ට සහාය වීමේ හැකියාව ද පවතිනවා.
ප්රතිපත්තිගරුක නායකත්වය, ශක්තිමත් සිවිල් සමාජ බැඳීම සහ ජාත්යන්තර සහයෝගය ඇතිව, බහුත්වවාදය සහ සමාන අයිතිවාසිකම් සඳහා වන කැපවීම් යළි තහවුරු කර ශක්තිමත් කිරීමත් සමඟ බංග්ලාදේශයට මෙම අර්බුදයෙන් ගොඩ ඒමට හැකියි.
ජාතිය තෝරා ගන්නා මාර්ගය තීරණය කිරීමේදී ඉදිරි සති සහ මාස කිහිපය තීරණාත්මක වනු ඇති.
