චීන කොන්ත්‍රාත් එපා කියන ලැයිස්තුවට එකතු වුණු ඇෆ්ගනිස්තානය

චීන සමාගමක් වන ෂින්ජියැං මධ්‍යම ආසියානු පෙට්‍රෝලියම් සහ ගෑස් සමාගම (CAPEIC) සමඟ ඩොලර් මිලියන 540 ක සැලකිය යුතු තෙල් නිස්සාරණ ගිවිසුමක් තලේබාන් සංවිධානය මෑතකදී අවසන් කර තිබෙනවා.

2025 මුල් භාගයේ දී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද මෙම තීරණය, චීන ව්‍යවසායන් සමඟ ඔවුන්ගේ ආර්ථික හවුල්කාරිත්වයන් නැවත සලකා බැලීමේ වර්ධනය වන ගෝලීය ප්‍රවණතාවයකට ඇෆ්ගනිස්ථානය ඇතුළු වන බවට සංඥා කරන බැවින්, කොන්ත්‍රාත් ආරවුලකට වඩා වැඩි යමක් නියෝජනය කරනු ඇති.

2023 ජනවාරි මාසයේදී මුලින් අත්සන් කරන ලද ගිවිසුම, රටේ උතුරේ ඇෆ්ගනිස්ථානයේ අමු දාරියා ද්‍රෝණියේ තෙල් කැණීම සඳහා අදහස් කරනවා.

බොරතෙල් සංචිත ටොන් මිලියන 87 ක් පමණ අඩංගු යැයි විශ්වාස කෙරෙන වර්ග කිලෝමීටර් 4,500 ක දැවැන්ත ප්‍රදේශයකින් තෙල් නිස්සාරණය කිරීමේ සැලසුම් සමඟින්, පළමු වසර තුළ පමණක් ඩොලර් මිලියන 150 ක් ආයෝජනය කිරීමට චීන සමාගම කැපවී සිටියා.

නීත්‍යනුකූලභාවය සහ ආදායම සොයන මුදල් හිඟ තලේබාන් රජයකට, මෙම හවුල්කාරිත්වය මුලින් ස්වර්ණමය අවස්ථාවක් ලෙස පෙනුණු බවත් වාර්තා වනවා.

කෙසේ වෙතත්, තලේබාන් පතල් හා පෙට්‍රෝලියම් අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රකාශක හමාන් ඇෆ්ගන්ට අනුව, ඒකාබද්ධ කමිටුවක් සොයා ගත්තේ CAPEIC නැවත නැවතත් ගිවිසුම කඩ කර ඇති බවත් එහි ගිවිසුම්ගත බැඳීම් ඉටු කිරීමට අපොහොසත් වී ඇති බවත්ය.

තලේබාන් සංවිධානයේ ආර්ථික කටයුතු පිළිබඳ නියෝජ්‍ය අගමැති මුල්ලා අබ්දුල් ඝානි බරාදාර්ගේ නිර්දේශ සහ අගමැති මුල්ලා හසන් අකුන්ඩ්ගේ අනුමැතියෙන් පසුව මෙම ගිවිසුම අවසන් කරනු ලැබුවා.

උල්ලංඝනය කිරීම් පිළිබඳ නිශ්චිත තොරතුරු අනාවරණය කර නොමැති අතර, අනාගත කොන්ත්‍රාත්තුවල නීතිමය සහ මූල්‍ය අංශ සමාලෝචනය කිරීම සඳහා අමාත්‍යාංශය දැන් ජාත්‍යන්තර උපදේශන සමාගම්වලට දොර විවර කර තිබෙනවා.

චීනය සමඟ තලේබාන්වරුන්ගේ ඓතිහාසික සමීප සම්බන්ධතාව සැලකිල්ලට ගෙන මෙම පියවර විශේෂයෙන් කැපී පෙනෙනු ඇති.

2021 දී නැවත බලයට පත්වීමෙන් පසු, තලේබාන් සංවිධානය චීන සමාගම් සමඟ ප්‍රධාන පතල් හා වෙළඳ ගිවිසුම් කිහිපයක් අත්සන් කර ඇති අතර, බීජිනය ශක්තිමත් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික හා ආර්ථික සම්බන්ධතාවයක් පවත්වා ගෙන යනවා.

තලේබාන් විසින් පත් කරන ලද තානාපතිවරයෙකු විධිමත් ලෙස පිළිගත් සහ කාබුල් වෙත තමන්ගේම තානාපතිවරයෙකු යැවීමෙන් ප්‍රතිඋපකාර කළ පළමු රට චීනයයි.

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ තීරණය සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ලෝකය පුරා මතුවෙමින් පවතින පුළුල් රටාවට සමාන වන අතර, එහිදී රටවල් වැඩි වැඩියෙන් චීන නායකත්වයෙන් යුත් ව්‍යාපෘති පරීක්ෂා කර අවලංගු කරමින් තිබෙනවා.